Skip to Content
Quand n'avèm ne profitam, quand n'avèm pas no'n passam.

Recèrca per categorias

Categorias
lo mond vegetal
Los arbres raman (fulhan) a la prima; a la davalada se desfulhan.
Las mongetas o los peses ramaires los cal ramar (brancar).
La nolença (la bona sentor) de la ròsa es quicòm de requist.
Lo fraisse, revertut qu'es (sinut qu'es) es de mal asclar.
Ongan (aqueste an) tota frucha es pas qu'un sucre!
La pluèja esbodena (fendilha / espeta) la frucha madura.
Un caul (caulet) capús es un caul (un caulet pomat).
De froment carbonat es de froment rovilhat (neblat).
Una frucha canilhada es estada rosegada per las canilhas.
Los cabolhs de milh per los far secar los penjavan al ponde naut.
De romes, n'avèm a roncingle ( a roncéncia / a foison).
La vianda fa (ven plan / buta plan) en tèrra de varena.
Un rafe vengut tilhós (telhut / baganat) val pas res pus.
I aviá de gram (de pial de can) a bèles redòls (a bèles endreches).
Una pòst de fau fa una brava laissa o un brave relaisset.
Los ponchons d'un bartàs, Dieu te'n garde, que son brutals.
Patana: patanon / trufa blanca / trufet / perilha / tartifle / tartifla.
Lo fust de fraisse es fòrt noselut (plein de nodositats).
Ongan avèm lo milh que s'es parpalholat (tot cussonat).
La frucha del pomièr es annadièira (variabla cada an).
Magencar vòl dire lèumens (mai que mai) copar la cima.
Aquel camp lèva pas (fa pas venir / dona pas) de brave froment.
Un froment gòfi es un froment confle d'èsser estat banhat.
Una frucha plan carpa es una frucha vertadièirament madura.
Una amètla en calh es una amètla qu'es encara lachosa.
Un clar de bòsc: una claranda / un clarissòl / una clarièira.
Las flors culhidas se blasisson (se passisson, se marcisson).
Un bosquet es un bòsc pichon. (Lo mot es passat enfrancés).
Un boscalhon es un bosquet pichon e agradiu (plasent).
La peiregada me faguèt perir la vianda de pels camps.
Un oliu desrabat lo te cal tornar plantar, qu'es la lei.
Blat calhet: amb d'espigas rossèlas e d'espigas verdas.
Lo calici d'una flor es una meravilha (es quicòm de remirar).
Un froment canin es un froment anequelit, malvengut.
Un coderlon es mai que mai, en general, una mena d'agaric.
Un còp que (quand) plourà, la vianda se farà (butarà).
La tranuga (lo gram) cordeja (espandís sas raiças pertot).
Los catons de l'avelanièira espelisson en plen ivèrn.
Las platanas fan una ombra sanitosa, qu'es leugièira.
Los noguièrs fan una ombra dangieirosa, qu'es tròp fresca.
Una notz avara es una notz de forma fòrt angulosa.
Los reponchons son plan melhors pas que bajanats.
I a de campairòls (de bolets, de botarèls) allucinogèns.
D'arbres bicentenaris tot lo país n'es cobèrt (i n'a pertot).
Lo pastèl es una planta que dona un polit blau indi.
Lo pastèl se cultivava e se torna cultivar en Cocanha.
Un arbre tot agurrassit (abastardit, gamat, agamassit, entestesit).
M'ajacèt (me jaguèt), aquel ventàs, tota la civada !
M'ajacèt tanben totas las pasturas e mai tota l'autra vianda!
Lo gèl me faguèt perir tota la vianda de pels camps.
Una barta de genèstes es un airal cobèrt de genèstes.
Bartàs: boisson negre (prunelièr), boisson, tèrme, valat.
De civada bauja (fòla). Las èrbas baujas (las èrbas fòlas).
Un pese becut (céser) es una mena de pese qu'es pas redond.
La camba d'aquel arbre bombís cafornut (sona cavernós).
De bordigasses (bartasses), aquò rai! n'avèm fòrces.
Una frucha aspra (vispra) es una frucha amarganta (amara).
La coscolha es la cofèla (l'envolopa) d'unes legums.
La coscolha (la cofèla / la colefa) dels peses, de las mongetas.
Una fuèlha cotonosa es borrilhosa (cobèrta de borrilhs).
La tranuga es de meissanta crèba (de mal far crebar).
D'autras plantas son crebadissas (son de bon far crebar).
Lo creisson es una planta que se manja en ensalada.
Lo creisson creis pas (buta pas / possa pas) ont que siá.
Se faguèt arpissar (arpinar / arrapar) per una rome.
Una rome es una planta fòrt espinosa que fa d'amoras.
La vegetacion d'un cauce es arrascassida (engamassida).
A la prima, lo fraisse es de bon dessabar (se dessaba plan).
Una totsanta es una flor de Totsants (un crisantèm).
Lo cerièr se desfulha (pèrd sas fuèlhas) un pauc dels primièrs.
Bledas e caulets an un brave cabelh: un brave pampe.
Lo fuòc se declarèt dins la selva après un beleg (liuç).
Se demarrirnèron (se perdèron) dins la selva (bòsc grand).
Una brava gelada nos desafruchèt totes los pomièrs.
Lo cerealum : las cerealas en general, totas las cerealas.
Froment, òrdi, segal, civada, blat negre ... son de cerealum.
L'arbre folzejat ne foguèt acimat (magencat / descapitat).
La digitala se ditz la petairòla en lenga parlada.
Un arbre fruchièr domètge es un arbre fruchièr empeutat (ensertat).
Ongan (aquesta an) la vianda a plan donat, que lo temps o disiá.
La vianda es lo tèrme generic per totas las culhidas.
Ongan (aqueste an) lo froment es plan drud (plan galhard).
Un eisserment es una brota (branca jove) de cep de vinha.
Los eisserments copats e tressecats fan de brave fuòc.
Las trufas s'empampanan (an de braves pampes), aurem de vianda.
Lo camp èra empobolat (infestat) de tranuga (de gram).
De frucha enculhida es de frucha qu'es estada culhida tròp lèu.
De froment enculhit es estat recauquilhat, escaudat pel solelh.
Amb la secada, aquel froment a finit que s'es engamassit.
S'engamassir: s'anequelir / s'escanaulir / se tressecar.
Avèm l'òrt tot engermenat (empobolat) de tranuga (de gram).
Las mongetas ramairas s'entortilhan a la rama (als tutors).
Aquel camp es tot entranugat (envasit per de tranuga).
La tranuga es lo gram (l'èrba d'agram / lo pial de can).
Ara, un pauc tota la frucha es entreculhida per poder viatjar.
Entreculhir es culhir abansora (tròp lèu / abans maturitat).
Lo castanhièr s'entrompa o s'encanèla, mas s'empèuta pas.
Lo gèl entussís l'oliu (lo gama, l'entesica, lo fa venir raquitic).
L'èrba d'abelha es la planta que se sona tanben la melissa.
L'èrba de mèl es la planta que se ditz tanben lo calha lach jaune.
L'èrba de caval es la centaurèa rogeta / l'èrba de las febres.
L'èrba de citron es la citronèla / la limoneta / l'abelhana.
L'èrba de Pentacosta es lo cabrifuèlh / la selva maire.
L'èrba de Sant Felip es lo pastèl sonat atanben la jaunèla.
L'èrba rotlanta es lo panicaut sonat tanben la barba de cabra.
L'èrba salada es la vineta sonada tanben la vinagrèla.
L'èrba sacrada es la verbena sonada tanben l'èrba meravilhosa.
Las erbetas son las finas èrbas utilizadas per cosinar.
De froment escaudat es estat afrabat pel grand solelh.
Una esclairida es una claranda, una clarièira dins un bòsc.
L'escorsonèra sonada « salsefic negre» es pas de salsefic.
L'auratge a englandada (a facha perir) tota la frucha.
Ongan (aquesta an) los nòstres pomièrs s'espalancan.
Los castanhièrs s'espandisson (florisson) al mes de julh (julhet),
A la prima, borrons, fuèlhas e flors espelisson (naisson).
La nolor de l'espic (de la lavanda) m'agrada bravament.
Plomban las espigas de froment, plan conflas que son.
Espigar es butar en espiga, metre una espiga.
Un espinàs es un boisson o un airal espinós (plen d'espinas).
Un espinat es una mata (una tufa / un ensemble) de boissons.
L'espinòla es l'artalàs (lo genèst espinós que florís en ivèrn).
De froment estequit es de blat enculhit (tròp lèu culhit).
Enculhit: culhit tròp lèu o recauquilhat (tressecat) pel solelh.
Una estracilha de poma es un (v. estracilha) ">cascalh (un estraçum) de poma.
D'aquelas flors s'exalavan (s'evaporavan) mila nolors.
Una fageda es un airal (un endrech) plantat de faus.
Lo fau es l'arbre que sa frucha se sona (se ditz) la faja.
Amb las fajas se fasiá, a l'epòca, l'òli dels cadajorns.
Un falgar (un falguieiràs) es un airal cobèrt de falguièiras.
L'amanita falloida se la manjas siás mòrt (te mena a la mòrt).
De fanfre es un enrambolh de pampes, d'èrbas o d'autre rafatum.
Lo farratge es çò verd donat al bestial per lo noirir.
Faunhar: prautir, somsir, espotir, caucar la vendémia.
Una favièira es una faissa de favas o un campat de favas.
De favons (favarons) son de mongetas secas o de mongilhs ris.
Un legum fibrós es un legum telhut (filandrós / baganat).
Lo froment fichut es plen de barbas, plen de fichas.
Totas las flors se flacisson : se marcisson, se passisson.
De froment de flor es de froment de primièira qualitat.
Un cep fòl es un campairòl verenós e non comestible.
Un fonge es un bolet, un cep, un campairòl, un botairòl...
Se fòravièt (se perdèt) dins la selva, de tant qu'èra espessa.
Las fragas salvatjas son pichonèl as mas fòrt gostosas.
Las fragas salvatjas se di son puslèu majòfas o majofas.
Una fraissa es un fraisse feme / femèla / femenin.
Una fraissineda es un airal que i butan de fraisses.
Una fraissinha es un sinonim d'una fraissineda e d'un fraissinós.
Lo serpol es de farigola salvatja (de frigola salvatja).
Ongan (aqueste an) la frucha serà abondosa e qualitosa.
Lo fulham (las fuèlhas) d'un noguièr fa una ombra espessa.
Lo fulham (lo fulhum) d'un oliu fa una ombra plan magra.
Lo gadèus (l'agadèus / l'argelàs) se sona tanben l'espina florida.
Val mai que lo froment gaisse (rebrote) abans l'ivèrn.
Rebrotar o gaissar es donar naissença a mai d'una brota.
Los froments, ongan (aqueste an) butan plan galants (polits).
Cresi que la frucha comença de galhar (de vairar, de madurar).
Una galhostada es un galhamàs (una mata de rebrots o d'arbrilhs).
Una galhostada se ditz tanben una galhièira, una galhamassa.
La blima es la partida pus fina d'un arbust en general.
Blima de genèst. Blima de milh de balaja. Blima de vim.
La blima verda de genèst fa de bravas balajas de fenials.
La blima seca de genèst fa de bravas joanadas (flambadas).
Lo genibre se ditz tanben lo cade. Cade es passat en francés.
La gòlça d'un legum es sa coscolha (son envolopa).
La gòlça del pòrre es lo blanc del pòrre (çò melhor).
Ongan (aqueste an) los peses son totes gorgolhats.
Lo gram: l'èrba puta / la tranuga / lo pial de can.
De gran: tèrme generic per designar froment, òrdi, civada ...
Lo gratacuol es la frucha de l'agalencièr (del rosièr canin).
Lo grífol : arbrilh espinós que sas fuèlhas son d'un verd lusent.
Aquel grífol a de frucha en granons rages o jaunes.
Una grifolada es un airal que los grífols i butan espés.
Un gran de rasim se ditz ,lèumens, (puslèu) un grun de rasim.
Una guina es una mena de cerièira vispra (aspra, amarganta).
Lo sipò es de fust imputrescible (que se poirís pas).
Aquel terren es infestat (empobolat) de tranuga (de gram).
Una frucha issèlza es una frucha aspra (amarganta / amara).
Los joncasses son los joncs que butan dins un airal marescatjós.
Un lachairon es una planta del suc (del chuc) lachós.
La lachuga es una planta lachosa que se manja en ensalada.
Totas las menas de campairòls lactaris son lachosas.
La vianda languís (patís), qu'espèra la pluèja que ven pas.
La frucha se maca quand tomba de l'arbre fruchièr.
Cal macar (tustar sus) las castanhas per las desruscar.
La majofa (la majossa) es la fraga salvatja del mes de mai.
Las èrbas secas manjan (asiman) lo talh de la dalha.
Un maquis es un espandi de matas de boissonalha.
Cal cremar tot aquel fanfre (pampes, èrbas, rafatum ... ).
Ni per la secada granda, la vianda atengut crescut.
Una rome es una planta espinosa que sa frucha es l'amora.
La grulha (l'envolopa / la pèl) del persèc es comestibla,
La grulha (la gruèlha / la pèl) del melon se manja pas.
Lo chuc de figa es pegadís quicòm (aicisèm / bravament).
De frucha pegosa te pega las mans e mai lo morre.
Una castanha pelada es una castanha sortida de son eriç.
Una castanha pelarda es una castanha encara dins son eriç.
Una notz (nose / noga) pelarda es una notz dins son rascal.
Un gran de mongeta se ditz mongeta, mongilh o favon.
Las mongetas verdas, en lenga parlada se dison de cotèlas.
Lo mongilh ris es la mongeta pus pichona de totas.
Lo fraisse mascle fa pas de granas, la fraissa ne fa.
Un matàs de bartasses es un bortigàs de boissons negres.
La melada (la manna) es la susada sucrada d'un as plantas.
Lo mentastre es una mena de menta salvatja de meissanta crèba.
La merinjana (l'aubergina) se ditz tanben lo viet d'ase.
M'agrada de véser la frucha mesclar (vairar / amadurar).
Lo sambuc (lo sauc) es mesolhós (a fòrça mesolha).
La prada èra moscalhada (mirgalhada / pigalhada) de flors.
Lo motonament dels froments fa soscar al d'una mar.
Dins una selva cal pas oblidar de netejar los parafuòcs.
La parietària se ditz tanben l'èrba de parran / l'èrba de paret.
Lo nogalh es l'endedins (lo còr) de la noga (de la nose).
Los nogalhons son las doas mitats del còr de la nose.
Una nogareda es un airal (un endrech) plantat de noguièrs.
Lo noguièr es l'arbre que sa frucha es la noga (notz / nose).
La noga / la notz / la nose es la frucha del noguièr.
Una nosilha es una nos pichona, una avelana o un anuçòl.
La lusèrna verda confla (meteoriza) lo bestial ovin e bom.
Amb aquela secada la vianda met pas (creis pas / buta pas).
La micocola es la frucha del micocolièr (del falabreguièr).
Lo mildió es una malautiá de las trufas, de la vinha ...
Una milhièira o una milharga es un campat de milh.
La mimòsa es una planta que sa flor m'agrada fòrça.
Lo mirte es un arbrilhon fòrt nolent dels países cauds.
Las fuèlhas de mirte son lo simbòl de l'amor e de la glòria.
Las floretas blancas del mirte son agradivament nolentas.
La passa ròsa es un autre nom per la ròsa d'otramar.
La pastenaga èra lo nom popular del mot scientific caròta.
Un froment palhut, una civada palhuda an de bravas palhas.
La paumola (palmèla / paumèla) es una mena d'òrdi.
Lo cardon rotlant (lo panicaut) se ditz tanben pan blanc d'ase.
Una planta panolhosa es una planta folhosa (folhuda).
La prada èra penachada (mirgalhada) de milanta flors.
La frucha tròp madura penèca (se rafís, se rufa, fa de plecs).
Amb aqueles plujals de contunh, la frucha se va pèrdre.
Baste perdure lo bèl temps, que los froments son madurs.
Perilhas vòl dire trufas / trufets / tartifles / patanas / patanons.
Aquela frucha se perís (se gasta / se poirís / sèrva pas).
D'unes peròts de perièrs salvatges son pas meissants.
Avèm la vianda claufida de pesolhina (plena de pesolhs).
La lenha de castanhièr peteja aicisèm (fòrça) quand crèma.
Un eisserment es una brota (branca jove) de cep de vinha.
Los eisserments copats e tressecats fan de brave fuòc.
Una frucha canilhada es estada rosegada per las canilhas.
Dins una plançonièira i a fòrça plançons (plants joves).
Dins Erau, di sèm quora una platana quora un platanièr.
Lo vim se plega, mas se romp pas (se corba sens se copar).
Ongan, avèm una pletòra de trufets, de blat e de frucha.
Foguèri forçat de podrar las plantas contra los negrilhs.
Los froments ponchonejan (començan de puntejar).
Lo panicaut ponh que jamai, lo boisson negre (lo bartàs) tanben.
Lo porquet (lo parpalhòl) de la vinha es una malediccion.
Una frucha precòça (aboriva) arnadura de fòrt bona ora.
Una frucha primairenca es una frucha aboriva (precòça).
La tèrra produsís de vianda pels òm es e per las bèstias.
Lo prunelièr lo sonam lèumens boisson negre e bartàs.
De quand en quand (de temps en temps) una notz tombava.
Las trufas quarantenc as venon (venon / fan) en quarantajorns.
Los mongilhs quarantièrs venon tanben en quarantajorns.
Un rafe raban at (telhut e tan at / filandrós) val pas res.
Un ramalhàs (un galhamàs) es una mata de boissonalha.
Lo fraisse canin es totjorn rebertut (sinut / de mal asclar).
De còps, a la davalada, d'arbres tenon rebrugat (rebrotat).
Après aquel brave plujal nos calguèt recauçar la vianda.
Las trufas, quand plòu fòrça, arriba que recabelhan.
La redoléncia de las glicinas pintava los dos amoroses.
D'unes arbres regètan (tornan brotar) a la davalada.
A la prima, las trufas quitan pas de grelhar e de regrelhar.
Lo rèirefen es totjorn pus fin que non pas lo primièr.
Remudèron (transplantèron) un pomièr que los embarrassava.
Ongan (aquesta an) aurem de renda (aurem de vianda).
De lenha resinosa crèma plan, mas empacha pas que far de fum.
Ongan (aqueste an) la vianda reventa (es abondanta).
De vianda, ongan, n'avèm a revèrsa (en abondi / a foison).
Lo reviure (lo reprim) es pus fin que la primièira copa (còpa).
Aquela annada i agèt de frucha a revoire (a roncéncia).
Las trufas rodadas las cal pas semenar, que son malautas.
Aquel rol gròs farà de bravas pòstes, lo farem ressar.
De trufas n'agèrem a boca (a gola) de sac (en abondi).
Ongan (aqueste an) avèm culhit un saconat de mongilhs ris.
Òm saqueja (òm brandís) los olius per ne far tombar las olivas.
Per plan ensacar de trufas, cal secodre (saquejar) la saca.
Lo servant es un rasim de sèrva (de bona conservacion).
Un rol de fraisse es de mal asclar, qu'es fòrt sinut.
Un pauc tota vianda crenta las soledradas (lo soledre).
Lo fen, autres còps, lo caliá somsir (caucar) dins la fenial.
Aicí, sulfatam trelha e vinhas amb de sulfat de coire.
Lo froment de semenar, lo sulfatam puslèu amb de vitriòl.
Cobèrt de margaridetas, lo codèrc èra blanc coma tafa de nèu.
Avèm aicí tota mena de frucha tirat (part) d'aranges.
Quand las èrbas son nautas, cal far atencion de las tralhar pas.
Del caud que fasiá, las fuèlhas d'unes arbres transsudavan.
Plantèt sa vinha per un travèrs (per un penjal) ensolelhat.
La trufalha (las trufas pichonas) las don am als pòrcs.
Per grelhar las semenilhas an besonh d'umor (d'umiditat).
La vinha ven plan sus aquel travèrs (penjal) rocalhut.
Lo fust d'oliu es selhonat de polidas ven as (nervaduras).
Los camps tornan verdejar a la prima, los arbres tanben.
Ongan, avèm tota la frucha vermenada (atacada pels vèrms).
Aquel garric a trapada la veta, que se met a butar per de bon.
Sèm a la sason que la vinha vina (que la vinha plora).
Tròbi qu'aquela mena de froment es tròp volcadissa.
La mofa de per la camba de ton perièr la te cal traire.
Las èrbas baujas dels talusses se balançavan dins lo vent.
) ">O sabes pas encara que los artalasses florisson l'ivèrn ?
Las blatnegrièiras blanquejavan que tot èra pas qu'un blanc.
Se la flor de blat negre es blanca, la farina es puslèu grisosa.
Los ponchons dels artalasses son brutalasses que jamai.
Fasèm venir de blat negre, que l'agre de nòstra tèrra o ditz.
Las cerièiras las cal amanadar si que non perisson.
Per la castanhal de l'oncle fasiam a mièjas per castanhar.
D'aver pas pro d'aiga per asagar, los milhs patiguèron.
Al temps que sèm, los fraisses degun los recura pas mai.
Tot lo nòstre òrt s'es engranalhat d'èrbas marridas.
Engrunar una espiga es la desgrunar gran per gran.
Per culhir d'amoras se cal sovent engulhar pel romegàs.
Ma sòrre, li agradava de culhir un ramelet de tremblants.
Secas, las romes son mai brutalas que non pas verdas.
Los gorgolhs (los cussons) nos an afrabat tot lo gran!
Ongan, las ligòtas nos an facha perir fòrça ortalécia.
Quand lo fulham susa, marca que l'arbre fa de manna.
De quand en quand una peiregada nos afraba la vianda.
La redoléncia (la nolor) dels albespins es ben quicòm.
Las biçanta fuèlhas dels arbres, qual las pòt comptar?
Las blatnegrièiras floridas èran claufidas d'abelhas.
Venguèsse a peiregar, consí fariam per aparar la vianda?
La camba del sambuc (del sauc) es medullosa (mesolhosa).
Las pèiras de glaç copèron lo creis (la creissença) de la vianda.
De fen ratat es de fen passit (solhat / gastat) pels rats.
Una vianda mannada : de vianda polida / una culhida fòrt bona.
Una auca fetjuda es una auca qu'a un brave fetge.
Carpar vòl dire acabar d'amadurar un còp la frucha culhida.
Un cassanh es un casse: una mena d'aglandièr (de garric).
Una cassanha es una selva (un bòsc grand) de casses.
Una lambrusca es una vinha salvatja o un rasim pichonèl.
Despampa (desfulha) sa trelha per far amadurar los rasims.
Ongan (aqueste an) la denada (la vianda) serà mannada.
Las trufas rodadas son pas sanissas, las semenes pas!
Quita pas, l'èrba d'agram, de repullar (de gaissar).
Aicí podèm pas far venir de frucha, que far tròp de vent.
Après una peiregada lo cerealum se torna pas crestalevar.
Una annada entre autra, los pomièrs donan pas de tot tant.
La farigola se sona tanben la pebriana, lo pimet o lo serpol.
Ongan, las noses an pas plan donat (i n'a pas fòrça).